Leven als vredestichters, een impressie van de viering van 70 jaar Wereldraad van Kerken

Op 23 augustus 2018 vierde de Wereldraad van Kerken haar zeventigste verjaardag. Hieronder leest u de impressie van Leo Mietus, docent bij het Seminarium van de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten dat nauw samenwerkt met de Protestantse Theologische Universiteit (PThU).

“Als Seminariumdocent nam ik deel aan het door de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) georganiseerde symposium, liep mee met de Walk of Peace door het oude centrum van Amsterdam en bezocht de oecumenische gebedsdienst in de Nieuwe Kerk. Het motto was: Walking, praying and working together.

Op zo’n dag gebeurt er veel. Er wordt veel gezegd. Je loopt door Amsterdam met mensen van de  kerk, je staat op de Dam en zingt Amazing Grace begeleid door het landelijke muziekkorps van het Leger des Heils. Je hoort de voorzitter van de Evangelische Kirche in Duitsland, Heinrich Bedford-Strohm, op de Dam zeggen: er is geen orthodoxe, rooms-katholieke of protestantse Christus. Er is slechts één Christus, die allen één maakt. Op het zelfde moment vindt er op de Dam een Pro-Palestina-demonstratie plaats. Kerk in de wereld. De stem van de Wereldraad, als een stem tussen vele anderen. Dezelfde Bedford-Strohm vertelt later in de Nieuwe Kerk hoe uitzichtloze posities kunnen veranderen. De protestantse kerk van Zuid-Afrika verbrak vijftig jaar geleden de banden met de Wereldraad van Kerken vanwege diens openlijke kritiek op de apartheid. Onlangs zijn er gesprekken geweest en heeft de leiding van die kerk schuld beleden en is zij opnieuw lid geworden.


Prof. Dr Mechteld Jansen, rector van de PThU, in gesprek met Dr Agnes Abuom. Photo: Albin Hillert/WCC

Tijdens het symposium gaat het om het thema Hospitality: on a Pilgrim’s Way of Justice and Peace. Gastvrijheid dus, als sleutelbegrip voor allen die zich als pelgrims op de weg van gerechtigheid en vrede willen begeven. De eerste spreker is de uit Afrika afkomstige voorzitter van de Wereldraad, Mw. Dr. Agnes Abuom. Gastvrijheid gaat over delen, zegt zij. Je kijkt naar de ander zoals je wil dat er naar jou gekeken wordt. Algemeen secretaris van de Wereldraad, Rev. Dr. Olav Fyske Tveit, vindt het naast ruimhartige vluchtelingenopvang belangrijk dat de Wereldraad eraan bijdraagt dat mensen niet meer vluchten: help anderen thuis te kunnen blijven wonen! Dan volgt Mw. Mathilde Sabbagh, die de Nationale Evangelische Synode van Syrië en Libanon vertegenwoordigt. Een dag eerder had ik gehoord hoe moeilijk het voor haar was geweest om naar Amsterdam te komen, maar ze is er. Als haar gevraagd wordt of het niet een beetje goedkoop is als wij spreken over gastvrijheid in vergelijking met haar situatie, zegt ze: afwezigheid van oorlog betekent nog niet dat jullie het makkelijk hebben om gehoor te geven aan de evangelische roep tot gastvrijheid. Hoe verschillend onze situatie ook is, we wandelen op hetzelfde spoor. En hoe gaat u om met evangelisatie, vraagt iemand anders. Het gaat ons vooral om een christelijke manier van leven, luidt het antwoord. Wij geven moslims geen bijbels om hen over te halen christen te worden. In onze situatie is het belangrijker dat we leven als vredestichters. Want alleen die gezindheid opent de weg voor samenleven. De vierde spreekster is Mw. Nalja Kassab, presidente van de WCRC, waar ook de Bond bij hoort. Zij is afkomstig uit Libanon en deelt haar ervaringen. Zij wijst op het verhaal over Maria en Martha in het Lucasevangelie. De gastvrije Martha wordt gecorrigeerd. Maria die aan Jezus voeten zit wordt geprezen. Waarom? Het gaat om je houding. Verlies je uit het oog waar het echt om draait bij gastvrijheid: ontmoeting, open staan voor anderen? En dan volgt een indrukwekkende uitspraak: Hospitality is one way to cure the world from radicalism (Gastvrijheid is een van de manieren waarop je de wereld kunt genezen van radicalisme). Nu wordt haar verhaal heel concreet. Ze vertelt over de weerstanden die er in haar kerk waren tegen Syrische vluchtelingen. Dat veranderde toen haar kerk (zondags)scholen ging stichten en de gemeenteleden daadwerkelijk in aanraking kwamen met vluchtelingen. Nu is ‘hospitality’ een van de kernwaarden van haar kerk. Mw. Mpho Tutu van Furth uit Zuid-Afrika verdiept het beeld van de pelgrim. Een pelgrim is iemand die met lege handen op weg gaat. Je komt niet iets brengen, maar je bent bereid iets te ontvangen. Dat is een kern van gastvrijheid. Zij spreekt diepe theologische noties uit: God is de mensgeworden God. Hij nam een menselijke gedaante aan (Fil. 2). Mensen zijn beeld van God. En al die verschillende mensen vormen een ‘mozaïek’. Mensen zijn een mozaïek van Gods gelaat. Ze haalt Martin Luther King aan: Without justice, there can be no peace (zonder gerechtigheid kan er geen vrede zijn). Recht doen en vrede horen bij elkaar. Tenslotte voert Mw. Kathleen Ferrier, oud-parlementariër en tegenwoordig hoogleraar aan de Asian University for Women, het woord. Zij benadrukt dat gastvrijheid begint met aandachtige nieuwsgierigheid (curiosity). De tegenstelling daarvan is ongeïnteresseerdheid. Je hebt je oordeel over anderen al klaar, meestal gebaseerd op de beeldvorming in de media.

Het zijn veel indringende gedachten die op ons afkomen. Het roept bij mij de vraag op wat ik zelf aan gastvrijheid doe in de Nederlandse context, want wat ik hoor is niet vrijblijvend. Toch is het symposium niet moraliserend. Eerder ruimte gevend en uitnodigend. Op zulke momenten zou ik wensen dat allerlei mensen uit de Bond hierbij konden zijn.

Foto uit Trouw; © Olaf Kraak

Dat gevoel had ik ook tijdens de oecumenische gebedsdienst. Ik moest denken aan Bert Louwerse, die zo diep ademde in de sfeer van de oecumene en zich thuis zou hebben gevoeld bij deze viering. Nergens triomfalistisch, wel integer. Het gezicht van kerken die gezamenlijk optrekken. We zingen mee met het enthousiaste, jeugdige Soundwise Gospel Choir dat gedirigeerd wordt door Kirsten Michel. De EO verzorgt een opname, die we op zondag 26 augustus 2018 om 9:15 uur op NPO2 konden bekijken. Klik hier voor de registratie.

In het dagblad Trouw van 24 augustus 2018 schrijft Maaike van Houten een mooie impressie van de viering. En ik herken me in wat ze schrijft over de vorm en de inhoud van de dienst: ‘De dienst in het centrum van Amsterdam is losjes opgebouwd: qua vorm staat de huidige generatie ver af van de oprichters van het internationale samenwerkingsverband van kerken. Maar inhoudelijk is er opmerkelijk weinig veranderd. Al bij de oprichting – drie jaar na de Tweede Wereldoorlog – werd gesproken over het bestrijden van racisme en nationalisme, over miljoenen vluchtelingen.’

In jaren ’60 van de vorige eeuw sprak ds. Piet van Vliet tijdens een Bondsvergadering over de oecumenische beweging als een beweging die niet meer tot stilstand zou komen. En hij voegde daar aan toe: sommigen in de Bond zullen vinden dat ik hiermee al teveel heb gezegd. ‘Maar de Heer is nabij. De zaak van de Koning heeft haast!’ Van Vliet was erbij in 1948, toen de Bond medeoprichter was van de Wereldraad van Kerken. Hij en de generatie van Bert Louwerse voelden de urgentie van het schouder aan schouder staan van kerken ter wille van het getuigenis in de wereld. De Wereldraad is geen (super)kerk, maar is een verband van kerken die solidair willen zijn met de armen, de verdrukten, de slachtoffers van geweld en verdeeldheid in deze wereld en die beseffen dat ze daarbij de andere kerken nodig hebben.

Ik was blij dat ik bij de verjaardag van de Wereldraad van Kerken in Amsterdam mocht zijn en met al die andere pelgrims haar lijflied mocht zingen:  À toi la gloire, O Ressuscité! (U zij de glorie). Ooit klonk dat lied vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 als een schreeuw om ontferming (Kyrië), ‘maar tevens als een ondubbelzinnige gelofte om het geloof vast te houden, dat ons bij elkaar had gebracht en bij elkaar zou houden’ (W.A. Visser ’t Hooft). Ook nu weer klonk het indrukwekkend en als roep om rond de ene Christus elkaar te zoeken en bijeen te blijven.”

Boekenlegger op de permalink.

Reacties gesloten