Weggaan en toch blijven, verslag van een gespreksavond in VEG Nijverdal

Op 21 februari is er in de VEG Nijverdal een gespreksavond met dr. Leo Mietus over het boek over en van Bert Louwerse. Na een korte inleiding van Leo over het onderzoek naar de geschriften van Bert Louwerse die in 2014 onverwacht is overleden -een verlies dat velen in de Bond en daarbuiten heeft aangegrepen – ontstaat een geanimeerd gesprek waarin Leo veel vertelt over opvattingen die in de Bond door de tijd heen geleefd hebben en reageert op vragen die nu leven. In dit verslag geven we het gesprek weer aan de hand van drie thema’s: 1) de ervaring van identiteit van de VEG gemeenten, 2) eenheid en 3) gedachten over de toekomst van de VEG gemeenten.

Identiteit
De verwachting van de wederkomst van Christus heeft in de periode 1910 tot 1980 een grote rol gespeeld in veel gemeenten. Men voelde zich een bond van Maranatha- gemeentes met een sterk accent op het chiliasme, het duizendjarig vrederijk. Hoewel Johannes de Heer niet vrij-evangelisch was, maar hervormd, vond zijn verkondiging veel weerklank. De Maranatha-visie leefde volop tot in de jaren ’70, zij het soms met de nodige reserve. Deze toekomstverwachting kreeg helaas dogmatische trekken en leidde op den duur tot afscheidingen uit de Bond.

Door studie van de Grondbeginselen van de Bond kwam er in de jaren ’80 van de vorige eeuw een accent te liggen op het congregationalisme met de erkenning van het priesterschap van alle gelovigen en de zelfstandigheid van lokale gemeentes in onderlinge verbondenheid. Elke gemeente had een eigen kleur met de aanname dat andere dat respecteerden en elkaar daarin de ruimte gaven. Die wederkerigheid is essentieel, maar soms ook lastig in de praktijk. Achteraf blijkt dat het congregationalisme, hoe waardevol ook, niet voldoende gewerkt heeft als samenbindend concept.

Al met al is daardoor moeilijk aan te geven wat de identiteit van de Bond als geheel bepaalt. Interessant is te zien dat momenteel congregationalisme in de praktijk  van de Protestantse Kerk in Nederland – weliswaar niet vastgelegd in de kerkorde- volop aan de orde is door de ruimte die gegeven wordt voor het ontwikkelen van een eigen kleur van lokale gemeentes. Al was het anders verwoord en gereglementeerd.  Gerefomeerde Kerken hadden  altijd al een grote eigen zelfstandigheid, zeker in vergelijking met de Hervormde Kerk.

Eenheid
Een gemeente kan verschillende vormen  hebben in de toekomst en ontstaan rond een bepaalde groep: jeugd, wijk, gesprekskring, etc.  en bovendien divers van omvang. Belangrijk is daarbij dat elke groep zich als gemeente kan beschouwen en daarbij een andere groep ook als gemeente erkent. Lastig in dit idee is hoe je die groepen/gemeentes onderling verbindt en iets als een samenhangende structuur tussen al die groepen vorm geeft. Belangrijk is dat kenmerken als “omzien naar elkaar” en “afzien van macht”  gemeenschappelijk aanvaard worden en de uitdrukking “Jezus is Heer!”  leidend is.

In groter verband heeft de Bond geworsteld met eenheid met andere kerken.  Lidmaatschap van de Raad van Kerken was niet vanzelfsprekend. De Wereldraad van Kerken riep bij velen – niet allen- weerstand op. Men was aanvankelijk bang voor vrijzinnige tendensen en voor het ontstaan van een wereldkerk. Dat gevoel speelt nu veel minder.

Toekomst
Het aantal gemeenten neemt af.  Sommige gemeentes zien geen kans nog lang te kunnen blijven voortbestaan. Andere gemeentes zijn nog groot genoeg om door te kunnen gaan. Maar dan nog: de omvang van de Bond slinkt. Voor lokale gemeentes is de vraag al aan de orde “hoe kunnen we aansluiten bij andere kerken en toch iets eigens behouden?”. Complicerende factor is dat VEG-gemeentes vaak een bovenlokale functie hebben. En we niet de plaatselijke situatie van “buitenleden” goed kunnen inschatten.

De vraag is hoe we elkaar binnen de Bond kunnen helpen met dit soort vragen. En wie wil in de Bond het voortouw nemen deze vragen met elkaar bespreekbaar te maken?

Afsluiting
Ter voorbereiding van een uitgave van Ons Orgaan heeft Bert Louwerse een aantal kernpunten genoemd. Dit nummer is door het overlijden van Bert nooit  gemaakt. Het zijn doordenkertjes waarmee de avond werd afgesloten.

-Het feit dat we bestaan rechtvaardigt niet automatisch ons voortbestaan;
-Voor de toekomst van de kerk is meer nodig dan restauratie van onze vroegere kerkmodellen van synodale of autonome gemeenten;
-Ondanks al onze inspanningen hebben we geen gemeenschappelijke identiteit kunnen ontwikkelen;
-Een missionaire gemeenschap zal principieel bereid zijn met anderen bondgenootschappen aan te gaan en als de tijd daar is in een nieuwe beweging op te gaan.

Meer lezen? Klik hier voor de teksten zoals door Leo waren voorbereid.

Boekenlegger op de permalink.

Reacties gesloten